Vrdnička kula

Vrdnička kula je donžon kula srednjovekovnog utvrđenog grada Vrdnika, koji se u ugarskim i papskim dokumentima pominje kao Castrum Rednek. Nalazi se na oko 400 m nadmorske visine, na južnim padinama Fruške gore, iznad Vrdnika i kompleksa Fruške Terme. Od Starog Rakovca vožnja preko planine traje oko 10 minuta. Kula je spomenik kulture od velikog značaja.

Istorija

• Rimsko doba. Nalazi iz doba tetrarhije i cara Proba (276–282), koji je delom Carstva upravljao iz Sirmijuma (današnja Sremska Mitrovica), ukazuju na to da je prvo utvrđenje ovde bila rimska osmatračnica na prilazu Sirmijumu.
• 1315. Utvrđenje se prvi put pominje u pisanim izvorima, kao jedan od poseda kaločkog nadbiskupa. Grad koji danas vidimo podignut je u 14. veku na rimskim ostacima.
• Grad. Imao je izduženu polukružnu osnovu, oko 50 × 60 m, sa kapijom i ulaznom kulom na istočnoj strani i kontraforima na južnom bedemu. Najjači deo bila je branič-kula u obliku potkovice, visoka 18 metara, koja je, zajedno sa delovima bedema, sačuvana do danas.
• Osmanski period. Pošto su Osmanlije 1521. zauzele Srem, neko vreme su koristile utvrđenje. Prema informativnoj tabli na licu mesta, osmanska vlast ga je kasnije proglasila „kamenolomom“ i prodavala kamen sa njegovih zidina. Papski vizitator je 1702. opisao utvrđenje kao već porušeno.
• Danas. Arheološka istraživanja počela su 2015. Čelično stepenište danas vodi posetioce na kulu, a 2013. u podnožju brda počela je izgradnja turističkog kompleksa Etno naselje „Vrdnička kula“.

Poseta

Do kule vodi kratka šumska staza; usput ima klupa, sto za piknik i drvena nadstrešnica. Sa brda se vide Vrdnik, kompleks Fruške Terme i, daleko, sremska ravnica.

Vrdnik je bio rudarsko mesto od 1804, kada je ovde pronađen mrki ugalj, do zatvaranja rudnika 1968. Na tu prošlost podseća čelični izvozni toranj kod kule.

Kulu je lako spojiti sa danom na termalnim bazenima: vidi Banja Vrdnik i Fruške terme.